Archiwa literatura polska

Robotnicy do Sejmu

lut 01, 2026

Między słowami i kulturami: przekład jako przestrzeń spotkania

Artykuł partnerski — China Media Group Istnieją takie przestrzenie, które nie mają swojego miejsca na mapie. Nie znajdziemy ich ani w atlasach, ani w przewodnikach, choć przemierzamy je codziennie jako tłumacze — i jako czytelnicy. To przestrzenie „pomiędzy”: między słowami, między światami, między sposobami widzenia rzeczywistości. Przekład jest właśnie takim miejscem — nie furtką ani prostą drogą, lecz żywym, pulsującym pograniczem, które z czasem staje się pomostem między językami, […]

Kuferek pamięci

Wybitny polski historyk Jan Baszkiewicz często wzdychał wspominając podczas seminarium magisterskim o bogactwie francuskich domowych archiwów. Tam w wielu mieszczańskich domach pieczołowicie przechowywane są pamiątkowe, rodzinne zdjęcia, zaproszenia na śluby, jadłospisy uczt weselnych i styp. Bilety na spektakle teatralne i operowe, uprawniające do podróży kolejami żelaznymi, górskim i statkami wszelkich rodzajów. W kuferkach ukrytych na strychach starych domów znaleźć można pisane kiedyś listy, skrupulatnie prowadzone dzienniki, […]

„Słowacki wielkim poetą był”, czyli słów kilka o współczesnych lekturach

Jeszcze nie tak dawno bardzo popularnym było powiedzenie, że jeśli się chce zrobić pisarzowi krzywdę, trzeba zrobić z jego książki obowiązkową lekturę szkolną. Kilkanaście lat później Internet wprowadził nas w erę postczytelniczą, czyli czytamy, ale jedynie to, co wyświetli się na monitorze. Dawne powiedzenie o lekturach przestało być aktualne, ponieważ książka dla ucznia, to jeden z punktów, który należy przerobić, by dobrze wypadł jakiś test czy egzamin. Zapomniano o nauce […]

„Ostry dyżur” i „Przedwiośnie” raz jeszcze?

O możliwości konfliktu racji politycznych z przysięgą Hipokratesa – aktualnie przyrzeczeniem lekarskim – już dawno zapomnieliśmy. Teraz powraca… W okresie trwającej politycznej odwilży, w lipcu 1955 roku, miała miejsce na scenie Teatru Narodowego w Warszawie premiera dramatu Jerzego Lutowskiego „Ostry dyżur”. W atmosferze tamtych przedpaździernikowych dni był tak ważną i mocną wypowiedzią o granicach człowieczeństwa i niedawnych, tragicznych doświadczeniach czasu stalinizmu, że przez wiele lat gościł na krajowych scenach […]

Się czyta

– czyli czego chcieć więcej od książki?! I znów uczta u „handlarza starzyzną”. Ale jaka pierwszorzędna to starzyzna!!!! Żeby kto nie myślał, że jestem chamem i arogantem – tego „handlarza starzyzną zaczerpnąłem z samego mistrza Jana Gondowicza, który sam osobiście opowiedział („Z ględzeń handlarza starzyzną”) jak kiedyś raz na zawsze opuścił redakcję „Przekroju” i jego noga w niej więcej nie postała, po tym jak przypadkowo, „za plecami”, usłyszał z ust jednej […]

Summa Zbigniewa Dominy

Do dziś pamiętam wrażenie, jakie bez mała dwadzieścia lat temu wywarła na mnie „Syberiada polska” Zbigniewa Dominy – wielkie epickie płótno, najobszerniej i najpoważniej w polskim piśmiennictwie malujące los ostatniej generacji polskich sybiraków na przykładzie zesłanych zimą 1940 roku w głąb Związku Radzieckiego, gdzieś między Jenisej i Angarę, mieszkańców niewielkiej podolskiej wioski. Udało się nad wyraz autorowi w tej powieści zespolić w jedną sugestywną całość obraz losu […]

Szare na złote

Pod piórem Rudzkiej „szarość”, zwyczajność, zamienia się w literackie „złoto”. Gdyby do napisania tej niewielkiej powieści nie przystąpiła ze swoim kunsztem literackim Zyta Rudzka, temat „Krótkiej wymiany ognia” mógłby zostać „wzięty” i opowiedziany w kolejnym tytule z gatunku popularnej, masowo czytanej literatury obyczajowej spod znaku rozmaitych „rozlewisk” i „siedlisk”. Zyta Rudzka uczyniła z opowieści narratorki, starszej kobiety, dzieło sztuki pisarskiej. „Krótka wymiana ognia” mogłaby być poglądowym – […]

Klub czytających książki do końca

Radość i zaskoczenie, a u niektórych może nawet niesmak. Tak zapewne reaguje polska podzielona opinia publiczna. Ja (to oczywiste) wraz z Czytelnikami Trybuny jesteśmy, mam nadzieję, w tej pierwszej grupie. Szczęśliwych i dumnych. W tej drugiej, znacznie mniejszej, na czołowym miejscu jest wciąż urzędujący jeszcze minister kultury i dziedzictwa… nie pomogą napisane, z przymusu i bez przekonania życzenia. Olga Tokarczuk dobrze rozpoczęła. Po pierwsze jest absolwentką liceum im. Cypriana Kamila Norwida, a to zobowiązuje. Po drugie za debiutancką powieść „Podróż […]

Skłonność do groteski

Czy Tomczyk zostanie dramaturgiem polskim, nie tylko pisowskim? Wojciech Tomczyk od lat trzyma pozycję speca od prawicowego (mówiąc najogólniej) dramatu politycznego, dramatu scenicznego rzecz jasna. Trzy jego sztuki zostały wystawione na przestrzeni kilkunastu lat w Teatrze Telewizji: „Wampir”, „Norymberga” i „Marszałek”. Pierwsza, tematycznie podejmuje głośną w latach 70-tych sprawy „wampira z Zagłębia”, Marchwickiego, skazanego i straconego jako seryjny zabójca kobiet (niektórzy twierdzą, że niewinnie). Już w przypadku tej pierwszej […]

Arcydzieła literatury polskiej łącznikiem relacji Chiny-Polska

Historia chińskich tłumaczy literatury polskiej i ich wkład w rozwój stosunków chińsko-polskich na przestrzeni ostatnich 70 lat. Yi Lijun ma 85 lat i jest uznaną profesorką języka polskiego w Chinach. Od dawna zajmuje się edukacją, tłumaczeniem i badaniami literatury polskiej oraz wymianą kulturową między Chinami a Polską. Jej miłość do języka i literatury znad Wisły rozpoczęła się już w młodości. Polska była jednym z pierwszych krajów, który uznał Chińską Republikę […]

Rząd chce pozbawiać wolności...