Archiwa historia Polski

Robotnicy do Sejmu

lut 01, 2026

Dziedzictwo października – czy tylko rozczarowanie

Nowa książka Zbigniewa Siemiątkowskiego („Miedzy złudzeniem a rzeczywistością. Oblicze ideowe PZPR pod rządami Władysława Gomułki”, Toruń 2018) stanowi bardzo cenną, co nie znaczy niedyskusyjną, interpretację najciekawszego okresu w historii Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej: osiemnastu lat między śmiercią Stalina (marzec 1953) i upadkiem Gomułki (grudzień 1970). W tym okresie nastąpiło przeobrażenie się rządzącej partii i rządzonego przez nią państwa. Partia wyzbyła się tych cech, które […]

Reformacja i czasy saskie

Januszowi Szuberowi, poecie Wielu komentatorów powtarza, że (nadużycia seksualne duchownych wobec nieletnich – JS) to największe wyzwanie, przed jakim stanął Kościół katolicki od czasów reformacji” – napisał wzięty felietonista SO. Trzeba się z tym zgodzić; podobnie jak z dalszą częścią wywodu, że „reformatorzy w dużym stopniu mieli rację. W istocie sobór watykański II w wielu swych ustaleniach tak naprawdę spełnił oczekiwania XVI-wiecznych rebeliantów. Można by do tego dodać, […]

Psi gwizdek

Co roku 1 marca obchodzony jest w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, ustanowiony w 2011 roku świętem państwowym. Oficjalnie mówi się, że święto to jest uczczeniem pamięci żołnierzy, którzy walczyli z „sowiecką okupacją”, pod którą Polska znalazła się na skutek drugiej wojny światowej. Kult Żołnierzy Wyklętych ma jednak konkretny cel polityczny – o którym organizatorzy wprost nie mówią. Określenie „Żołnierze Wyklęci” zostało wymyślone przez Leszka Żebrowskiego publicystę m.in. „Naszego […]

Dwieście lat Belwederu

Traf sprawił, że 100 rocznica odzyskania niepodległości przez Polskę zbiega się z 200 rocznicą wzniesienia warszawskiego Belwederu (1818). Mariusz Kolmasiak przygotował gruntowne studium o dziejach tego klasycystycznego pałacu, sięgających do naszych niemal dni, który choć okazałością, skalą fizyczną, klasą architektoniczną czy metryką nie dorównuje wielu najsłynniejszym historycznym budowlom polskim, to kumuluje w swych murach niezwykle istotne fragmenty nowożytnych dziejów Polski, jak choćby pierwsze godziny Powstania […]

Historia po francusku

Popularną opowieść o historii Polski dla odbiorcy francuskojęzycznego przygotowało wydawnictwo Editions Spotkania. Obejmuje ona dzieje Polski od ich mitologicznego zarania po niemal naszą teraźniejszość, jako że opowieść otwiera reprodukcja obrazu Maksymiliana Piotrowskiego „Śmierć Wandy” (1859), tej „co nie chciała Niemca”, a kończą fotografie przedstawiające pomnik smoleński przy placu Piłsudskiego w Warszawie oraz aktualną parę prezydencką. Autor, prof. Piotr Biłos, literaturoznawca, zajmujący się przede wszystkim literaturą […]

Władcy Polski. Reaktywacja

Znakomity to pomysł i wspaniała, ogromnie cenna edycja. Dzięki benedyktyńskiej pracy dwojga historyków i dziennikarzy możemy powrócić do zamierzchłej historii polskiego królestwa (nie mylić z Królestwem Polskim), od – chciałoby się rzec – Mieszka I, choć ta edycja sięga jeszcze bardziej wstecz, do „władców legendarnych”, do Stanisława Augusta Poniatowskiego. Dzięki tej pracy, nieco już spetryfikowana, wyblakła, przykurzona pamięć i wiedza wielu z nas o panowaniu książąt i królów polskich, jakby […]

Kucharka od kuchni

Każdy w Polsce zna jej nazwisko, choć nie każdy potrafi je wymówić. Każdy słyszał o jej książce, ale nie każdy przeczytał ją od deski do deski. Znane są jej przepisy – zwłaszcza ten na flaki – dziedzictwo kultury narodowej, ale poglądy autorki, jej działalność społeczna nie były znane. Lucyna Ćwierczakiewiczowa, najsłynniejsza polska kucharka, urodziła się w niepolsko brzmiącej rodzinie. Dodatkowo jej rodzice, Fryderyk Bachman, radca prawny w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu […]

Renta historyczna i podobne idée fixe

To nowe pojęcie za sprawą Sławomira Sierakowskiego ujrzało światło dzienne, ale miejmy nadzieję, że niedługo pożyje. Zaczynając od podstaw, renta to nic innego jak dochód; może być pewnego rodzaju świadczeniem (inwalidzka, socjalna, rodzinna i inne) albo pochodzić z posiadanego kapitału, np. odsetki od obligacji itp. Znane jest także pojęcie renty feudalnej jako systemu świadczeń na rzecz feudała (pańszczyzna, danina, czynsz). „Rentę historyczną” eryguje Sierakowski na Onecie […]

Bajkopisarz

W ostatnim numerze „Plus Minus”, tygodniowego dodatku Rzeczypospolitej, Eliza Olczyk rozmawia z Bartłomiejem Sienkiewiczem. Generalnie jest dobrze, Platforma Obywatelska świetna, idziemy do przodu. W tej sprawie nie będę się spierał. Ale mówiąc o chwale Platformy Pan Minister wspominając rok 2001 mówi: Siła tego środowiska było to, ż wszyscy wtedy wierzyliśmy, iż można zmienić reguły gry. Że to nie jest tak, iż SLD-owski beton, który w 2001 roku zalał Polskę […]

Moi ulubieni księża – Józef Mejer (1743-1825)

Niemożliwy ksiądz – jakobin. Jego nazwisko jest jednym z czterech figurujących (obok Jana Dembowskiego, Kazimierza Konopki, Tomasza Maruszewskiego) na tablicy pamiątkowej, znajdującej się na jednym z filarów galerii stanowiącej część gmachu obecnego Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy (d. Pałac Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu) przy placu Bankowym. Tablica, wmurowana w 1951 roku, w imieniu „stolicy Polski Ludowej”, upamiętnia miejsce działania warszawskiego klubu […]

Rząd chce pozbawiać wolności...