24 września w Muzeum Powstania Warszawskiego zaprezentowano azerskojęzyczną wersję audioprzewodnika, przygotowaną we współpracy z Ambasadą Republiki Azerbejdżanu. Uroczystość z udziałem ambasador Nargiz Gurbanovej zgromadziła przedstawicieli polskich instytucji państwowych, korpusu dyplomatycznego oraz partnerów projektu.

Ambasador Azerbejdżanu Nargiz Gurbanova nazwała Muzeum Powstania Warszawskiego jednym z najbardziej ikonicznych i historycznych miejsc w Polsce. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że Powstanie Warszawskie z 1944 roku to nie tylko istotny rozdział dziejów Polski, ale także uniwersalny symbol odwagi, niezłomności i ducha wolności. – To opowieść, która przekracza granice, narodowości i pokolenia. Opowieść, która zasługuje na to, aby być opowiedziana i usłyszana w wielu językach, także po azersku – powiedziała.

Dyplomatka zaznaczyła, że nowy audioprzewodnik nie jest zwykłym tłumaczeniem, ale „mostem łączącym kultury, budującym zrozumienie i dzielącym się uniwersalnymi wartościami wolności i godności, które łączą nas wszystkich”.

Ambasador przypomniała także o wspólnych kartach polsko-azerskiej historii, wspominając Veli beka Jedigara – oficera Wojska Polskiego i Armii Krajowej – oraz Macieja Suleymana Sulkiewicza, polskiego Tatara, który pełnił funkcję szefa sztabu generalnego w Azerbejdżanie. W Warszawie obaj zostali upamiętnieni pomnikami w Parku Polińskiego.

Dużo miejsca ambasador poświęciła również wkładowi Azerbejdżanu w zwycięstwo nad nazizmem. Przy populacji liczącej 3,4 mln mieszkańców, aż 700 tys. Azerów walczyło w szeregach Armii Czerwonej, z czego ponad 400 tys. poległo, a 170 tys. zostało odznaczonych. Kluczową rolę odegrała także ropa naftowa z Baku oraz wysiłek setek tysięcy pracowników przemysłu paliwowego, który zapewniał zaplecze energetyczne alianckiego wysiłku wojennego.

W przemówieniu Gurbanova odwołała się również do postaci akademika Yusifa Mammadaliyeva, którego 120. rocznica urodzin przypada w tym roku. Uczony opracował w czasie wojny 38 rodzajów paliw, osiem typów olejów napędowych i związki benzynowe dla dziewięciu modeli samolotów. Jako profesor Politechniki Śląskiej w Gliwicach napisał książkę o wkładzie polskich naukowców w rozwój światowej nauki petrochemicznej, a w Krakowie wystawiana jest sztuka poświęcona jego pamięci „Drodzy Przyjaciele dla Nas w Azerbejdżanie”.

Ambasador nawiązała także do współczesnych obchodów Dnia Pamięci w Azerbejdżanie – 27 września, kiedy wspominani są bohaterowie II wojny karabaskiej, którzy oddali życie za integralność terytorialną kraju. – Zwycięstwo to stworzyło historyczną szansę, by Kaukaz Południowy stał się regionem stabilności, dobrobytu i współpracy. Jesteśmy wdzięczni naszym europejskim partnerom za wsparcie w realizacji tej ambicji – mówiła.

– Droga do zwycięstwa w II wojnie światowej była wybrukowana odwagą wielu narodów – Polaków, Azerów i niezliczonych innych – podkreśliła Gurbanova.

Wśród obecnych na uroczystości znaleźli się m.in. dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego Jan Ołdakowski, wicedyrektor Paweł Ukielski oraz Fuad Muradov, przewodniczący Państwowego Komitetu ds. Pracy z Diasporą Azerbejdżanu. Podkreślano, że przygotowanie audioprzewodnika było możliwe dzięki ścisłej współpracy instytucji polskich i azerbejdżańskich.

Jak zaznaczył Paweł Ukielski, projekt audioprzewodników w różnych językach wpisuje się w misję Muzeum Powstania Warszawskiego, które od początku swojego istnienia stara się opowiadać historię w sposób narracyjny i angażujący. W ciągu 22 lat istnienia placówkę odwiedziło już ponad 10 milionów osób.

Nowa, azerskojęzyczna wersja audioprzewodnika pozwoli gościom z Azerbejdżanu lepiej zrozumieć historię Powstania Warszawskiego – wydarzenia, które 81 lat po wybuchu pozostaje żywym symbolem walki o niepodległość i wartości uniwersalne.