Dreptanie w miejscu?

Prace naukowe i patenty ze wszystkich dziedzin od dekad stają się coraz mniej innowacyjne. Wskazała na to analiza 45 milionów publikacji i prawie 4 mln patentów z okresu od 1945 roku.

Zasób gromadzonej wiedzy naukowej i technicznej od dekad rośnie w sposób wykładniczy, jednak nowa analiza przedstawiona w periodyku „Nature” wskazuje, że postęp w różnych głównych dziedzinach spowalnia. Opracowanie powstało na bazie 25 milionów prac naukowych oraz 3,9 mln patentów z okresu sześciu dekad. Jego autorzy uwzględnili przy tym dwa rodzaje przełomów – wzbogacające obecną wiedzę, czyli wspierające status quo – oraz takie, które zastany system wiedzy burzą, kierując jej rozwój w nowe strony. We wszystkich dyscyplinach zdolność do zaburzania status quo naukowych prac i wynalazków dramatycznie spadła. W latach 1945-2010 dla nauki spadek ten wyniósł od 91,9 do 100 proc., a dla patentów, w latach 1980-2010 – od 78,7 do 91,45 proc. Od roku 1980 spadek był mniej wyraźny dla biologii, medycyny i fizyki, a najsilniej utrzymywał się dla nauk społecznych i technologii. Badacze uzyskali podobne wyniki w kolejnej, opartej na innych wskaźnikach analizie, która objęła dodatkowych 20 mln publikacji. Ich zdaniem spadek innowacyjności wynika z tego, że specjaliści opierają się na coraz węższych obszarach wiedzy. Naukowcy sugerują więc, że potrzebne jest dokładniejsze zrozumienie spadku liczby przełomowych dokonań oraz przemyślenie organizacji naukowych badań i prac nad nowymi technologiami.

tr/pap