Donald Trump podnosi cła na samochody z Unii Europejskiej, administracja USA wycofuje 5 tys. żołnierzy z Niemiec, a amerykański prezydent chwali marynarkę za przejmowanie statków „jak piraci”. Operacja przeciwko Iranowi miała pokazać siłę Waszyngtonu. Coraz bardziej pokazuje państwo, które próbuje przerzucić koszty własnego chaosu na sojuszników.
Donald Trump znów uderza w Europę. Tym razem handlowo i wojskowo jednocześnie. Prezydent USA zapowiedział podniesienie ceł na samochody i ciężarówki sprowadzane z Unii Europejskiej do 25 proc. Nowe stawki mają wejść w życie w przyszłym tygodniu.
Uzasadnienie jest typowe dla obecnej administracji. Trump twierdzi, że Unia Europejska nie przestrzega uzgodnionej wcześniej umowy handlowej. Nie wyjaśnił jednak, na czym dokładnie miałoby polegać to naruszenie. Dodał za to, że pojazdy produkowane w fabrykach na terenie USA ceł nie zapłacą. Przekaz jest czytelny – europejski przemysł ma przenosić produkcję za Atlantyk albo płacić.
To nie jest tylko amerykańsko-niemiecki spór o samochody. Polska również jest częścią europejskiego łańcucha dostaw dla przemysłu motoryzacyjnego. Radosław Sikorski przypomniał w TVN24, że Polska jest dużym dostawcą podzespołów do samochodów. Dla polskich firm oznacza to realne ryzyko, nawet jeśli główne kamery będą skierowane na Berlin, Wolfsburg czy Stuttgart.
W Parlamencie Europejskim padły ostre słowa. Bernd Lange, przewodniczący komisji handlu, ocenił, że najnowszy ruch Trumpa pokazuje, jak niewiarygodna stała się strona amerykańska. Dodał, że nie tak traktuje się bliskich partnerów i że Unia może odpowiedzieć tylko jasno oraz stanowczo, opierając się na sile własnej pozycji.
Waszyngton wysłał Europie także drugi sygnał. Pentagon ogłosił wycofanie około 5 tys. amerykańskich żołnierzy z Niemiec w ciągu najbliższych 6–12 miesięcy. To nie jest całkowite wyjście USA z niemieckich baz, ale polityczny sens decyzji jest czytelny. Obecność wojskowa w Europie staje się narzędziem nacisku.
Bezpośrednim tłem jest spór Trumpa z Friedrichem Merzem. Kanclerz Niemiec krytykował amerykańską strategię wobec Iranu. Mówił, że konflikt uderza w europejską gospodarkę i że Waszyngton nie ma jasnego planu wyjścia z kryzysu. Trump odpowiedział atakiem personalnym, a chwilę później sprawa przeniosła się na temat baz w Niemczech.
To bolesna lekcja dla europejskich elit, które przez lata opowiadały, że amerykańskie gwarancje są stabilne, ponadpolityczne i niezależne od kaprysów administracji w Białym Domu. Trump pokazuje coś innego. Sojusznik jest dobry wtedy, gdy milczy. Gdy krytykuje działania Waszyngtonu, można uderzyć w jego eksport, zagrozić wojskami i sprawdzić, jak szybko wróci do szeregu.
Równolegle trwa amerykańska blokada morska wokół Iranu. Trump publicznie chwali marynarkę wojenną za przejmowanie statków, ładunków i ropy. Na wiecu na Florydzie powiedział, że to „bardzo dochodowy biznes”, a amerykańskie siły działają „jak piraci”. Publiczność biła brawo.
To wyjątkowo szczery moment. Kiedy prezydent mocarstwa porównuje własną flotę do piratów, sam zdejmuje dekorację z całej opowieści o wolności żeglugi, bezpieczeństwie i porządku opartym na zasadach. Nie mówi już o prawie międzynarodowym. Mówi o przejęciu, łupie i zysku. Tak wygląda imperialna polityka, gdy przestaje udawać misję cywilizacyjną.
Operacja przeciwko Iranowi miała być szybka, efektowna i politycznie korzystna. Trump utrzymuje, że wszystko idzie świetnie, ale fakty pracują przeciwko tej narracji. Rozmowy z Teheranem grzęzną. Cieśnina Ormuz pozostaje punktem zapalnym. Blokada irańskich portów trwa. Amerykańskie wojska nadal są zaangażowane, choć Biały Dom próbuje przekonywać Kongres, że działania zbrojne zostały zakończone.
Rachunek płacą już także sami Amerykanie. Ceny paliw w USA wzrosły od początku konfliktu. Trump zapewnia, że spadną, gdy sytuacja się uspokoi. Tyle że to właśnie jego administracja nie potrafi doprowadzić do deeskalacji. Kampania, która miała potwierdzić amerykańską kontrolę nad Bliskim Wschodem, coraz bardziej przypomina kryzys zarządzania kosztami.
Dla Europy to nie jest seria osobnych incydentów, lecz jeden polityczny komunikat. USA oczekują poparcia dla własnej eskalacji, milczenia wobec własnego bezprawia i współudziału w kosztach kryzysu, który same wywołały. Równocześnie uderzają w europejski przemysł, wyciągają wojsko jako kartę przetargową i pokazują, że sojusz działa tylko wtedy, gdy Europa kupuje, płaci i nie zadaje pytań. Stara opowieść o przewidywalnym gwarancie bezpieczeństwa kończy się w chwili, gdy gwarant zaczyna mówić językiem ceł, szantażu i pirackiego łupu.
