W sobotę na zaproszenie Stowarzyszenie Ochotnicy Wolności wziąłem udział w uroczystościach upamiętniających wybuch wojny domowej w Hiszpanii, które odbyły się na Powązkach Wojskowych w Warszawie.
Wojna domowa w Hiszpanii wybuchła w 1936 roku i zaczęła się od faszystowskiego puczu wojskowego przeciwko lewicowemu rządowi. Wspierani przez wielki kapitał i kościół katolicki oraz faszystowskie Włochy i nazistowską Rzeszę puczyści chcieli zatrzymać prospołeczne i postępowe reformy rządu Republiki. Przeciwko nim stanęły lewicowe partie, związki zawodowe, robotnicy i chłopi. Bronić Republiki i demokracji przed faszyzmem ruszyli też ochotnicy z całego świata. Wśród nich było 5 tysięcy Polaków, którzy po raz kolejny stanęli do walki „za wolność waszą i naszą”. Ponieważ większość z nich walczyła w szeregach XIII Brygady Międzynarodowej im. Jarosława Dąbrowskiego do historii przeszli jako Dąbrowszczacy.
Polscy ochotnicy swoją walkę o wolność Hiszpanii traktowali jako element walki również o Polskę, na którą coraz łapczywiej spoglądała hitlerowska Rzesza. Dąbrowszczacy często powtarzali, że „jeżeli dzisiaj padnie Madryt, jutro padnie Warszawa”. Jak pokazała historia, mieli całkowitą rację. Ponad połowa polskich ochotników zginęła w walkach, wielu zostało rannych lub trafiło do niewoli i obozów pracy. II RP odcięła się od nich haniebnie pozbawiając Dąbrowszczaków polskiego obywatelstwa.
W Polsce niestety o tym, że Dąbrowszczacy byli bohaterami trzeba nieustannie przypominać, bo walka za wolność waszą i naszą, walka z faszyzmem nie mieszczą się najwyraźniej w prawicowym kanonie wartości. Dąbrowszczakom próbowano odbierać ulice, a na obchodach im poświęconym próżno szukać przedstawicieli władz jakiegokolwiek szczebla. Dlatego walka o pamięć i praw jest tak ważna. Od lat robi to Stowarzyszenie Ochotnicy Wolności, które popularyzuje wiedzę o Dąbrowszczakach i organizuje wystawy, pokazy filmów oraz obchody im poświęcone. Bardzo im za tę pracę dziękuję.
Walka o prawdziwą historię i prawdziwą pamięć jest w Polsce trudna. Prawica ma nad nami lata przewagi. ma pieniądze i instytucje. Ale też od tego jest w tym kraju lewica: pamiętamy i będziemy pamiętać, przypominamy i będziemy przypominać! ¡No pasarán!
