Na ekspozycji w Muzeum Narodowym w Warszawie znalazło się ponad 100 dzieł malarzy z Danii, Finlandii, Islandii, Norwegii i Szwecji działających na przełomie XIX i XX wieku. Polska publiczność będzie miała szansę obejrzeć blisko setkę dzieł wybitnych, a wśród nich m.in. obrazy: Edvarda Muncha, Vilhelma Hammershoia i Carla Larssona.
Jak zauważają autorzy wystawy powszechna w końcu XIX wieku postawa pesymizmu i zwątpienia także wywarła duży wpływ na artystów Północy. „Mroczne zakamarki duszy ludzkiej, pożądanie, lęk i melancholia, to – dzięki dziełom międzynarodowej sławy malarza Edvarda Muncha, dramatopisarza Augusta Strindberga i rzeźbiarza Gustava Vigelanda – najbardziej znane tematy sztuki Północy” – czytamy w katalogu wystawy.
Pośród głównych wątków wystawy znalazły się takie tematy jak wnętrza domów – przytulne, bezpieczne, kameralne a także kwestie wrażliwej ludzkiej psychiki. Anna Ancher, Michael Ancher, Richard Bergh, Akseli Gallen-Kallela, Pekka Halonen, Vilhelm Hammershoi, Hanna Hirsch-Pauli, Marie Kroyer, Carl Larsson, Edvard Munch, Erik Werenskiold i Anders Zorn – to tylko niektórzy nordyccy twórcy, których prace zobaczyć można na wystawie, której tytuł odnosi się do przesilenia letniego.
Przyroda, surowa, piękna i tajemnicza jednocześnie, krajobrazy pełne jezior, rzek, skał, świetlistych plaż, podmokłych łąk i zaśnieżonych lasów, to główne motywy, którymi inspirowali się nordyccy artyści. Wybór rodzimych krajobrazów podkreślał narodowy charakter ich sztuki. Przyroda jawi się w ich dziełach jako obdarzona zagadkową, a czasem mroczną siłą. Przedstawienia pejzaży często wizualizowały nastrój i emocje, a malarze podkreślali związek ducha natury i duchowości człowieka.
Artyści nordyccy przełomu XIX i XX wieku poszukiwali narodowych korzeni w tradycji ludowej. Inspirowali się zwyczajami mieszkańców wsi, ich kulturą materialną oraz życiem bliskim naturze. Dzieła z wystawy w MNW ukazują m.in. pracę rybaków – jak np. na obrazie Oscara Bjorcka „Wodowanie łodzi”. Wielu tamtejszych twórców nie tylko przedstawiało wieś na swoich płótnach, ale wręcz przeniosło się na prowincję. Zrobili tak m.in. Szwed Carl Larsson, Norweg Christian Skredsvig i Fin Akseli Gallen-Kallela. Na wsi osiadł też Pekka Halonen, którego twórczość – skoncentrowana wokół życia chłopów – jest uznawana za esencję fińskiego malarstwa narodowego. Wielu tematów dostarczały artystom pogańska mitologia i legendy dawnych mieszkańców północy Europy. „Zwłaszcza w krajach pozbawionych w owym czasie suwerenności, jak Finlandia i Norwegia, dążyli oni do wykazania odrębności i ciągłości narodowej kultury. Szukali jej korzeni w prastarych wierzeniach i opowieściach, które oddziaływały na zbiorową wyobraźnię, wzmacniając poczucie przynależności do miejsca, historii i narodu” – napisano w materiale zapowiadającym wystawę.
Wystawa „Przesilenie…” powstała we współpracy z Gothenburg Museum of Art, najważniejszym szwedzkim muzeum gromadzącym sztukę tego kraju. Patronaty honorowe pełnią Ambasada Królestwa Danii w Warszawie; Ambasada Finlandii w Warszawie; Ambasada Królestwa Norwegii w Warszawie; Ambasada Królestwa Szwecji w Warszawie; Konsulat Honorowy Republiki Islandii w Warszawie. Wystawa „Przesilenie. Malarstwo Północy 1880-1910”, której kuratorami są Agnieszka Bagińska i Wojciech Głowacki będzie otwarta do 5 marca 2023 r.
bnn/pap
