Mieczysław Grydzewski i jego kręgi

22 gru 2022

Mieczysław Grydzewski (1894 – 1970) był ideałem redaktora jeszcze w II Rzeczypospolitej jako naczelny legendarnych „Wiadomości Literackich”, pisma liberalnej, humanistycznej inteligencji polskiej. Sam nie będąc w zasadzie publicystą, nie będąc „piórem” miał Grydzewski dar gromadzenia wokół siebie, na potrzeby pisma, najświetniejszych indywidualności, co uczyniło „WL” jednym z najważniejszych pism lat 1918-1939.

„WL” powstały w 1924 roku i przetrwały cały okres piętnastolecia do końca II RP. Grydzewski, choć zgromadził wokół siebie elitę publicystyki, felietonistyki i eseistyki polskiej nie tworzył pisma elitarnego, hermetycznego. Przeciwnie, „WL” adresowane były do szerokich kręgów „szarej inteligencji” (nauczycieli szkolnych i akademickich, urzędników, dziennikarzy, etc.) i kształtowały gusty estetyczne a także postawy społeczno-polityczne szerokich kręgów czytelniczych w duchu wolnościowym i demokratycznym, współtworząc przy tym specyficzny typ polskiego humoru inteligenckiego, który po wojnie przetrwał m.in.
W twórczości Sławomira Mrożka. Dość wspomnieć, że wśród autorów „Wiadomości Literackich” byli m.in. Tadeusz Boy-Żeleński, Antoni Słonimski, Andrzej Strug, Maria Dąbrowska, Julian Tuwim, Kazimierz Wierzyński, Michał Choromański, Jan Parandowski, Aleksander Świętochowski czy Szymon Askenazy.

„Bieg czasu bieg atramentu” jest poniekąd skrótową historią pisma, ale nie tylko w jego fazie przedwojennej, ale także po II wojnie, na emigracji w Wielkiej Brytanii. Grydzewski podjął się od 1944 roku w Londynie bardzo trudnego i raczej nie rokującego dużych nadziei eksperymentu. Nie mając, jak w przedwojennej Polsce, gleby w postaci typowego, rodzimego środowiska inteligenckich odbiorców, spróbował takie środowisko poniekąd sztucznie stworzyć. I udało się. Od 1944 roku do 1970 roku, czyli do śmierci, Grydzewski tworzył pismo na wskroś polskie, podejmujące polskie problemy i operujące polskim kodem kulturowym. Rafał Habielski znawca dziejów polskiego dziennikarstwa dokonał dla Państwowego Instytutu Wydawniczego wyboru dwudziestu jeden tekstów wspomnieniowych napisanych głównie w latach pięćdziesiątych przez grono osób związanych i z przedwojennymi „Wiadomościami Literackimi”, jak i powojennymi ich mutacjami w postaci „Wiadomości Polskich” i „Wiadomości”.

Wśród autorów wspomnień są Stanisław Baliński, Jerzy Stempowski (Paweł Hostowiec), Wiktor Weintraub, Józef Wittlin, Maria Czapska, Ferdynand Goetel, Stefania Kossowska, Stefania Zahorska, Tadeusz Nowakowski, Tymon Terlecki, Józef Łobodowski, Wacław Zbyszewski, Kazimierz Wierzyński, Maria Danilewiczowa czy Adam Pragier, czyli elita emigracyjnej publicystyki polskiej, jej segmentu londyńskiego, bo drugi skupił wokół siebie Jerzy Giedroyć w paryskiej, czy raczej podparyskiej „Kulturze”.

A w związku z tym lektura wspomnień jest prawdziwą przyjemnością czytelniczą i przy okazji barwnie podaną lekcją historii kulturalnej II RP.

Najnowsze

Powtarzanie historii?

Powtarzanie historii?

30 stycznia 1933 roku Adolf Hitler całkowicie legalnie przejął władze, czyli stery rządu, w sąsiadujących z Polską...

Sprawdź również

Kościół jest miłością

Kościół jest miłością

To zdanie utkwiło mi w głowie po spektaklu Złe wychowanie Teatru im Jaracza z Olsztyna. Co prawda kanoniczna teza głosi, że to bóg jest miłością, ale różnica między bogiem a kościołem jest taka, że kościół jest… Jest też teatr, nie tylko w Olsztynie, ale ten...

Coś ty uczynił ludziom Mickiewiczu?

Coś ty uczynił ludziom Mickiewiczu?

Wołanie Norwida zawisło w polskiej próżni do czasu aż Tadeusz Boy Żeleński zaczął pisać „Brązowników”. Starając się dotrzeć do prawdziwej postaci wieszcza, ściągnął go z cokołu i pokazał złożoność jego życia. Dziś wiedza o Mickiewiczu zanikła ponownie, znów jego...

Stulecie Zakonu Salezjanów w Sokołowie

Stulecie Zakonu Salezjanów w Sokołowie

Pamiętamy i wysoko cenimy działalność edukacyjną w dziedzinie kultury i wychowania patriotycznego. Jeszcze na ulicach Warszawy bili się o wolność i honor powstańcy, a w kościele św. Rocha przy ulicy Kosowskiej odbywała się msza święta w intencji powstańców. Było to we...

O pewnej wystawie w Sejmie

O pewnej wystawie w Sejmie

Oglądałem niedawno reportaż z otwarcia wystawy prac, dzieł? posła Marka Suskiego w Sejmie RP. Wiem, mamy wolność i swobodę wypowiedzi „Każdy śpiewać może …”. Przez niemal pół wieku pracy w szeroko rozumianej kulturze miałem możliwości oglądania tysięcy wystaw artystów...

Otwarcie Festiwalu Filmów Chińskich w Warszawie

Otwarcie Festiwalu Filmów Chińskich w Warszawie

Artykuł partnerski - China Media Group 5 grudnia 2025 w Warszawie odbyła się inauguracja Festiwalu Filmów Chińskich 2025. W ceremonii otwarcia udział wzięło około 300 gości, którzy obejrzeli film „Ne Zha 2: W krainie potworów”. Ambasador Chin w Polsce, Lu Shan,...

Sodoma albo Salo albo Polska

Sodoma albo Salo albo Polska

Na początku był grzech. No może nie całkiem na początku, bo na samym początku było słowo, ale historia człowieka zaczyna się od grzechu. Przynajmniej ta biblijna. Grzech towarzyszy człowiekowi przez cały Stary Testament. W Nowym więcej się mówi o miłości i o...

Mariusz Szczygieł z Nagrodą im. Karoliny Beylin

Mariusz Szczygieł z Nagrodą im. Karoliny Beylin

Już po raz czwarty Oddział Warszawski Stowarzyszenia Dziennikarzy RP przyznał Nagrodę im. Karoliny Beylin dla dziennikarzy stolicy za wybitne osiągnięcia zawodowe. Podczas uroczystości w Domu Dziennikarza w Warszawie, która odbyła się 2 grudnia, wyróżnienie odebrał...